Arbocatalogus Afvalbranche

Dé arbostandaard voor alle bedrijven in de afvalsector!
Laatst gewijzigd op: 18 december 2025, 13:05 uur -- Afvalbranche
Goedgekeurd door Inspectie SZW

Gevaarlijke gassen bij vergisten

Printvriendelijke versieAls e-mail versturenPDF document
Beschrijving van het risico 

Bij vergistingsprocessen ontstaat biogas dat in hoofdzaak bestaat uit de componenten methaan (CH4) en koolstofdioxide (CO2), en in mindere mate ammoniak (NH3) en zwavelwaterstof (H2S). Zwavelwaterstof, ook wel waterstofsulfide (H2S) genoemd, en ammoniak zijn ontvlambare, giftige gassen die ontstaan bij (na-)vergisten, maar ook voorkomen in water- en slibstromen zoals was- en spoelwater, percolaatwater en zuiveringsslib. Deze gassen vormen een potentieel gevaar voor de operators alsmede onderhoudspersoneel van de installaties en chauffeurs.

Hoewel vergisting plaatsvindt in gesloten systemen is enige diffuse emissie of ongewild vrijkomen van deze gassen niet altijd te vermijden. Het vrijkomen van verhoogde concentraties waterstofsulfide, ook boven de gezondheidskundige grenswaarde, is voorgekomen bij vergistingsinstallaties. De gasconcentraties worden in dat geval beperkt door te zorgen voor een goed werkende afzuiging en/of voldoende ventilatie in de bedrijfsruimte. Die moet adequaat zijn afgestemd op de bijzondere eigenschappen van de componenten: CO2 en H2S zijn zwaarder dan lucht en NH3 en CH4 zijn lichter dan lucht.

Wanneer biogas wordt gebruikt om met een WKK (installatie voor warmte-kracht-koppeling) elektriciteit en warmte op te wekken, gebeurt dit bij lage druk. Bij opwerking van biogas tot groengas (aardgaskwaliteit) wordt het biogas gewassen en onder hoge druk (8 tot 12 bar) gebracht, zodat het via het aardgasnetwerk kan worden verdeeld. In enkele gevallen wordt er ingevoed op het hoge druk gasnet. In dat geval brengt een extra compressor het groengas op een druk van rond de 40 bar.

Het in het biogas aanwezige CO2 dat vrijkomt bij de opwerking van biogas naar groengas kan opgewerkt worden tot vloeibare bioCO2, zogenaamd cryogeen CO2. CO2 heeft de capaciteit om zuurstof te verdringen, wat kan leiden tot zuurstofgebrek in besloten ruimtes. De lage temperatuur van cryogeen CO2 veroorzaakt aanvullend gevaren. Enerzijds verouderen materialen versneld door verbrossing, wat kan leiden tot beschadiging van de installatie. Anderzijds zijn er ook veiligheidsrisico’s voor de persoon die met deze gassen werkt en voor de werkruimte. Mogelijke effecten zijn gasvorming, drukopbouw, omgevingstemperatuurdaling, bevriezing door vochtafzetting, en krimp van materialen. Daarnaast kan direct contact met een cryogeen leiden tot ernstige verwondingen, zoals bevriezing van huid of weefsels. Het omgaan met cryogene CO2 vereist daarom niet alleen aandacht voor de chemische eigenschappen van het gas, maar ook voor de fysische effecten van de lage temperatuur om gevaarlijke situaties te voorkomen.

Wet en regelgeving 
Meer informatie 

Selecteer in de tabel een maatregel om te bekijken, of maak een selectie voor een printervriendelijke versie of om als PDF op te slaan.

RisicoMaatregelenArbeidshygiënische Strategie
Gevaarlijke gassen bij vergisten
Beschrijven besloten ruimte en maatregelen in RI&EWettelijke verplichting
 
Beschrijven explosiegevaar en maatregelen in RI&EWettelijke verplichting
 
Verbieden roken, drinken en eten tijdens werkWettelijke verplichting
 
Voorlichten over brandpreventie en brandbestrijdingWettelijke verplichting
 
Voorlichten over explosiegevaarWettelijke verplichting
 
Voorlichten over werken in besloten ruimteWettelijke verplichting
 
Voorlichten over werken met cryogene gassenWettelijke verplichting
 
Aanbieden PAGO besloten ruimteBasismaatregelen
 
Nemen bronmaatregelen vergistingBronmaatregelen
 
Keuren en onderhouden van drukapparatuurTechnische maatregelen
 
Ventileren bij vergistenTechnische maatregelen
 
Aanwijzen mangatwachtOrganisatorische maatregelen
 
Gebruiken waarschuwingsapparatuurOrganisatorische maatregelen
 
Opstellen bhv-planOrganisatorische maatregelen
 
Rapporteren via logboekOrganisatorische maatregelen
 
Toepassen proceduresOrganisatorische maatregelen
 
Toepassen werkvergunningOrganisatorische maatregelen
 
Treffen voorzorgsmaatregelen besloten ruimteOrganisatorische maatregelen
 
Uitvoeren medische keuring ademluchtOrganisatorische maatregelen
MaatregelenArbeidshygiënische Strategie
Risico Gevaarlijke gassen bij vergisten
Beschrijven besloten ruimte en maatregelen in RI&EWettelijke verplichting
Beschrijven explosiegevaar en maatregelen in RI&EWettelijke verplichting
Verbieden roken, drinken en eten tijdens werkWettelijke verplichting
Voorlichten over brandpreventie en brandbestrijdingWettelijke verplichting
Voorlichten over explosiegevaarWettelijke verplichting
Voorlichten over werken in besloten ruimteWettelijke verplichting
Voorlichten over werken met cryogene gassenWettelijke verplichting
Aanbieden PAGO besloten ruimteBasismaatregelen
Nemen bronmaatregelen vergistingBronmaatregelen
Keuren en onderhouden van drukapparatuurTechnische maatregelen
Ventileren bij vergistenTechnische maatregelen
Aanwijzen mangatwachtOrganisatorische maatregelen
Gebruiken waarschuwingsapparatuurOrganisatorische maatregelen
Opstellen bhv-planOrganisatorische maatregelen
Rapporteren via logboekOrganisatorische maatregelen
Toepassen proceduresOrganisatorische maatregelen
Toepassen werkvergunningOrganisatorische maatregelen
Treffen voorzorgsmaatregelen besloten ruimteOrganisatorische maatregelen
Uitvoeren medische keuring ademluchtOrganisatorische maatregelen