Arbocatalogus Afvalbranche
Published on Arbocatalogus Afvalbranche (https://arbocatalogus-afvalbranche.nl)

Home > Gevaarlijke gassen bij vergisten

Laatst gewijzigd op: 18 december 2025, 13:05 uur -- Afvalbranche
Goedgekeurd door Inspectie SZW

Gevaarlijke gassen bij vergisten

veiligheid [1]
Beschrijving van het risico 

Bij vergistingsprocessen ontstaat biogas dat in hoofdzaak bestaat uit de componenten methaan (CH4) en koolstofdioxide (CO2), en in mindere mate ammoniak (NH3) en zwavelwaterstof (H2S). Zwavelwaterstof, ook wel waterstofsulfide (H2S) genoemd, en ammoniak zijn ontvlambare, giftige gassen die ontstaan bij (na-)vergisten, maar ook voorkomen in water- en slibstromen zoals was- en spoelwater, percolaatwater en zuiveringsslib. Deze gassen vormen een potentieel gevaar voor de operators alsmede onderhoudspersoneel van de installaties en chauffeurs.

Hoewel vergisting plaatsvindt in gesloten systemen is enige diffuse emissie of ongewild vrijkomen van deze gassen niet altijd te vermijden. Het vrijkomen van verhoogde concentraties waterstofsulfide, ook boven de gezondheidskundige grenswaarde, is voorgekomen bij vergistingsinstallaties. De gasconcentraties worden in dat geval beperkt door te zorgen voor een goed werkende afzuiging en/of voldoende ventilatie in de bedrijfsruimte. Die moet adequaat zijn afgestemd op de bijzondere eigenschappen van de componenten: CO2 en H2S zijn zwaarder dan lucht en NH3 en CH4 zijn lichter dan lucht.

Wanneer biogas wordt gebruikt om met een WKK (installatie voor warmte-kracht-koppeling) elektriciteit en warmte op te wekken, gebeurt dit bij lage druk. Bij opwerking van biogas tot groengas (aardgaskwaliteit) wordt het biogas gewassen en onder hoge druk (8 tot 12 bar) gebracht, zodat het via het aardgasnetwerk kan worden verdeeld. In enkele gevallen wordt er ingevoed op het hoge druk gasnet. In dat geval brengt een extra compressor het groengas op een druk van rond de 40 bar.

Het in het biogas aanwezige CO2 dat vrijkomt bij de opwerking van biogas naar groengas kan opgewerkt worden tot vloeibare bioCO2, zogenaamd cryogeen CO2. CO2 heeft de capaciteit om zuurstof te verdringen, wat kan leiden tot zuurstofgebrek in besloten ruimtes. De lage temperatuur van cryogeen CO2 veroorzaakt aanvullend gevaren. Enerzijds verouderen materialen versneld door verbrossing, wat kan leiden tot beschadiging van de installatie. Anderzijds zijn er ook veiligheidsrisico’s voor de persoon die met deze gassen werkt en voor de werkruimte. Mogelijke effecten zijn gasvorming, drukopbouw, omgevingstemperatuurdaling, bevriezing door vochtafzetting, en krimp van materialen. Daarnaast kan direct contact met een cryogeen leiden tot ernstige verwondingen, zoals bevriezing van huid of weefsels. Het omgaan met cryogene CO2 vereist daarom niet alleen aandacht voor de chemische eigenschappen van het gas, maar ook voor de fysische effecten van de lage temperatuur om gevaarlijke situaties te voorkomen.

Wet en regelgeving 
Arbowet, Arbobesluit en arboregelgeving

Arbeidsomstandighedenwet

  • Artikel 3 Arbowet inzake Arbobeleid
  • Artikel 5 Arbowet inzake Risico-inventarisatie en -evaluatie
  • Artikel 8 Arbowet inzake Voorlichting en onderricht
  • artikel 10 Arbowet inzake Voorkomen van gevaar voor derden

Arbeidsomstandighedenbesluit

  • Artikel 3.5a t/m 3.5f Arbobesluit inzake Explosieve atmosferen
  • Artikel 3.5g Arbobesluit inzake Gevaar voor verstikking, bedwelming, vergiftiging, brand of explosie
  • Artikel 3.6 t/m 3.9 Arbobesluit inzake Voorzieningen in noodsituaties
  • Artikel 4.1 t/m 4.7 en 4.10a t/m 4.10d Arbobesluit inzake Gevaarlijke stoffen
  • Artikel 7.1 t/m 7.16 Arbobesluit inzake Arbeidsmiddelen
  • Artikel 8.4 Arbobesluit inzake Algemene vereisten veiligheids- en gezondheidssignalering

Normen, richtlijnen en dergelijke

  • NEN 2078 Eisen voor industriële gasinstallaties
  • Publicatiereeks gevaarlijke stoffen (PGS 9): Cryogene gassen: opslag van 0,150 m3 - 100 m3 [2]
  • Arbeidsomstandighedenregeling bijlage XIII bij art. 4.19, eerste lid, en art. 4.20, eerste lid waarin opgenomen:
    Lijst wettelijke grenswaarden [3]
  • Wettelijke grenswaarde kooldioxide (CO2): 9000 mg/m3 (5000 ppm) tijdgewogen gemiddelde 8 uur
  • Wettelijke grenswaarde ammoniak (NH3): 14 mg/m3 ( 20 ppm) tijdgewogen gemiddelde 8 uur en 36 mg/m3 (50 ppm) tijdgewogen gemiddelde over 15 minuten
  • Wettelijke grenswaarde zwavelwaterstof (H2S): 2,3 mg/m3 (1,64 ppm) tijdgewogen gemiddelde 8 uur
  • Wettelijke grenswaarde methaan (CH4): niet vastgesteld. Methaan is wel zeer brandbaar
  • Onderzoek in besloten ruimten [4]
  • Maatregelen in besloten ruimten [5]

Overige relevante regelgeving

  • Warenwetbesluit Drukapparatuur 2016 [6]
  • EU-richtlijn drukapparatuur 2014/68/EU [7]
  • Omgevingswet
  • Omgevingsvergunning van het bedrijf
Meer informatie 
  • Nederlandse Arbeidsinspectie: Drukapparatuur [8]
  • Nederlandse Arbeidsinspectie: werkinstructie Gevaar voor VBVBE - verstikking, bedwelming, vergiftiging, brand of explosie [9] (2025)
  • Nederlandse Arbeidsinspectie: werkinstructie Gasexplosiegevaar [10] (2022)

Selecteer in de tabel een maatregel om te bekijken, of maak een selectie voor een printervriendelijke versie of om als PDF op te slaan.

RisicoMaatregelenArbeidshygiënische Strategie
Gevaarlijke gassen bij vergisten
Beschrijven besloten ruimte en maatregelen in RI&E [11]Wettelijke verplichting
 
Beschrijven explosiegevaar en maatregelen in RI&E [12]Wettelijke verplichting
 
Verbieden roken, drinken en eten tijdens werk [13]Wettelijke verplichting
 
Voorlichten over brandpreventie en brandbestrijding [14]Wettelijke verplichting
 
Voorlichten over explosiegevaar [15]Wettelijke verplichting
 
Voorlichten over werken in besloten ruimte [16]Wettelijke verplichting
 
Voorlichten over werken met cryogene gassen [17]Wettelijke verplichting
 
Aanbieden PAGO besloten ruimte [18]Basismaatregelen
 
Nemen bronmaatregelen vergisting [19]Bronmaatregelen
 
Keuren en onderhouden van drukapparatuur [20]Technische maatregelen
 
Ventileren bij vergisten [21]Technische maatregelen
 
Aanwijzen mangatwacht [22]Organisatorische maatregelen
 
Gebruiken waarschuwingsapparatuur [23]Organisatorische maatregelen
 
Opstellen bhv-plan [24]Organisatorische maatregelen
 
Rapporteren via logboek [25]Organisatorische maatregelen
 
Toepassen procedures [26]Organisatorische maatregelen
 
Toepassen werkvergunning [27]Organisatorische maatregelen
 
Treffen voorzorgsmaatregelen besloten ruimte [28]Organisatorische maatregelen
 
Uitvoeren medische keuring ademlucht [29]Organisatorische maatregelen
MaatregelenArbeidshygiënische Strategie
Risico Gevaarlijke gassen bij vergisten
Beschrijven besloten ruimte en maatregelen in RI&E [11]Wettelijke verplichting
Beschrijven explosiegevaar en maatregelen in RI&E [12]Wettelijke verplichting
Verbieden roken, drinken en eten tijdens werk [13]Wettelijke verplichting
Voorlichten over brandpreventie en brandbestrijding [14]Wettelijke verplichting
Voorlichten over explosiegevaar [15]Wettelijke verplichting
Voorlichten over werken in besloten ruimte [16]Wettelijke verplichting
Voorlichten over werken met cryogene gassen [17]Wettelijke verplichting
Aanbieden PAGO besloten ruimte [18]Basismaatregelen
Nemen bronmaatregelen vergisting [19]Bronmaatregelen
Keuren en onderhouden van drukapparatuur [20]Technische maatregelen
Ventileren bij vergisten [21]Technische maatregelen
Aanwijzen mangatwacht [22]Organisatorische maatregelen
Gebruiken waarschuwingsapparatuur [23]Organisatorische maatregelen
Opstellen bhv-plan [24]Organisatorische maatregelen
Rapporteren via logboek [25]Organisatorische maatregelen
Toepassen procedures [26]Organisatorische maatregelen
Toepassen werkvergunning [27]Organisatorische maatregelen
Treffen voorzorgsmaatregelen besloten ruimte [28]Organisatorische maatregelen
Uitvoeren medische keuring ademlucht [29]Organisatorische maatregelen

Source URL: https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/risico/gevaarlijke-gassen-bij-vergisten

Links
[1] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/tags/veiligheid
[2] https://publicatiereeksgevaarlijkestoffen.nl/publicaties/pgs9
[3] https://wetten.overheid.nl/BWBR0008587/#BijlageXIII
[4] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/onderzoek-in-besloten-ruimten
[5] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregelen-in-besloten-ruimten
[6] http://wetten.overheid.nl/BWBR0038083
[7] https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32014L0068&from=NL
[8] https://www.nlarbeidsinspectie.nl/onderwerpen/drukapparatuur
[9] https://www.nlarbeidsinspectie.nl/publicaties/richtlijnen/2025/07/21/werkinstructie-gevaar-voor-vbvbe
[10] https://www.nlarbeidsinspectie.nl/documenten/2022/10/06/werkinstructie-gasexplosiegevaar
[11] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/beschrijven-besloten-ruimte-en-maatregelen-in-rie
[12] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/beschrijven-explosiegevaar-en-maatregelen-in-rie
[13] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/verbieden-roken-drinken-en-eten-tijdens-werk
[14] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/voorlichten-over-brandpreventie-en-brandbestrijding
[15] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/voorlichten-over-explosiegevaar
[16] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/voorlichten-over-werken-in-besloten-ruimte
[17] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/voorlichten-over-werken-met-cryogene-gassen
[18] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/aanbieden-pago-besloten-ruimte
[19] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/nemen-bronmaatregelen-vergisting
[20] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/keuren-en-onderhouden-van-drukapparatuur
[21] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/ventileren-bij-vergisten
[22] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/aanwijzen-mangatwacht
[23] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/gebruiken-waarschuwingsapparatuur
[24] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/opstellen-bhv-plan
[25] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/rapporteren-via-logboek
[26] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/toepassen-procedures
[27] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/toepassen-werkvergunning
[28] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/treffen-voorzorgsmaatregelen-besloten-ruimte
[29] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/uitvoeren-medische-keuring-ademlucht