Bij diverse werkzaamheden in de afvalbranche vindt blootstelling aan hoge geluidsniveaus plaats. Wanneer geluid te hard is, geeft het gehoorschade, want blootstelling aan een hoog geluidsniveau beschadigt de trilhaartjes van het gehoor. Naar mate het hoge geluidsniveau langer duurt, neemt de schade aan de trilhaartjes toe. Blootstelling aan lawaai boven de wettelijke normen (actiewaarden) wordt 'schadelijk geluid' of 'schadelijk lawaai' genoemd. De eerste actiewaarde is 80 dB(A).

Definitie

De woorden 'geluid' en 'lawaai' liggen in elkaars verlengde. Volgens het woordenboek is geluid een trillende beweging van de lucht die door het gehoororgaan wordt waargenomen. Lawaai is rumoer, de beleving van hard en hinderlijk geluid. De arboregelgeving gebruikt alleen de term 'lawaai'. Volgens de definitie in het Arbobesluit omvat de blootstelling aan lawaai alle op het werk aanwezige geluiden inclusief impulsgeluiden. Dit geluid of lawaai kan hinderlijk zijn, maar kan ook schadelijk zijn.

Bij een dagelijkse blootstelling (dagdosis) aan lawaai boven de wettelijke vastgelegde eerste actiewaarde is er sprake van 'schadelijk lawaai' of 'schadelijk geluid'; dan treedt schade aan het gehoor op.

Geluid is zeker te hard als je er tijdelijk doof van wordt. Er is een vuistregel om een eerste schatting te maken of het geluidsniveau te hoog is, namelijk: als iemand op een afstand van 1 meter met stemverheffing moet spreken om verstaanbaar te zijn dan is het geluidsniveau zeker meer dan 80 dB(A). Een dagelijkse blootstelling aan meer dan 80 dB(A) heet de eerste actiewaarde. Naast mogelijke schade door langdurige blootstelling aan geluid boven de eerste actiewaarde, kan ook een kortdurende zeer hoog geluidsniveau - zogenoemd pieklawaai met een geluidsdrukniveau hoger dan 135 dB(C) leiden tot schade van het gehoororgaan.
Lawaai van een geluidbron boven de eerste actiewaarde veroorzaakt schade aan het gehoor die niet meer herstelt, ook niet in de loop van de tijd. Het gevolg van gehoorbeschadiging is slechthorendheid waardoor iemand geluiden in de omgeving niet meer goed waarneemt. Iemand die slechthorend is geworden, kan zeer moeilijk een normaal gesprek voeren, laat staan genieten van een feestje en raakt vaak in een sociaal isolement. Slechthorendheid die door lawaai tijdens het werk is veroorzaakt, is een beroepsziekte en brengt een handicap die in meerdere of mindere mate invloed heeft op het sociale leven van betrokkene.

Voorbeelden van schadelijk lawaai in de afvalbranche zijn:

• het dichtgooien van containers zonder demping op de kleppen
• het lossen van een glascontainer
• het persen van grof afval
• het shredderen en balen van papier
• het afladen van zwaar materiaal uit containers
• gierende luchtventielen bij rioleringsbeheer
• leegzuigen van straatkolken bij rioleringsbeheer
• handmatig reinigen van objecten bij rioleringsbeheer
• het toepassen van pompen
• het in de directe omgeving aanwezig zijn bij het uitvoeren van straalwerkzaamheden
• lawaaiige arbeidsmiddelen zoals veegmachine, bladblazer, kolkenzuiger enzovoorts
• elektrische handgereedschappen zoals boormachine, schuurmachine enzovoorts

De werkgever is wettelijk verplicht om maatregelen te treffen om de blootstelling aan lawaai te voorkomen of te beperken. Deze verplichting geldt ook voor geluidhinder, dus als de dagelijkse geluidblootstelling de eerste actiewaarde niet overschrijdt. Bij overschrijding van de dagdosis is het nemen van maatregelen wettelijk verplicht. De te nemen maatregelen zijn niet branchespecifiek maar generiek, dus op iedere bedrijfstak van toepassing. Er zijn geen maatregelen specifiek voor de afvalsector op een enkele uitzondering na.