Arbocatalogus Afvalbranche
Published on Arbocatalogus Afvalbranche (https://arbocatalogus-afvalbranche.nl)

Home > Reststoffen

Laatst gewijzigd op: 17 april 2025, 12:21 uur -- Afvalbranche
Overeenstemming tussen werknemers en werkgevers

Reststoffen

Gezondheid [1] veiligheid [2]
Beschrijving van het risico 

Bij afvalenergiecentrale (AEC’s), bioenergiecentrales (BEC’s) en slibverbrandingsinstallaties (SVI’s) komen reststoffen vrij die schadelijk voor de gezondheid kunnen zijn. De risico's kunnen variëren van huid- en luchtwegirritatie door de hoge zuurgraad, bioaccumulatie van zware metalen zoals lood en dergelijke tot organische verontreinigingen zoals dioxines. Een aantal reststoffen, waaronder AEC vliegas, kan de vruchtbaarheid of het ongeboren kind schaden. Daarom moet voorkomen worden dat medewerkers de reststoffen inademen en dat schadelijke stoffen via mond en huid in het lichaam terechtkomen.

De reststoffen ontstaan bijvoorbeeld in de rookgasreiniging en de verbrandingsoven. Voorbeelden van gevaarlijke stoffen in reststoffen zijn de volgende:

  • Bodemas en ketelas: as uit de verbranding bevat onder andere zware metalen, PAK, dioxines en furanen. 
  • Vliegas: vliegas bevat onder andere metaaloxiden, dioxinen en furanen.
  • Rookgasreinigingsresidu (RGR): RGR bestaat vooral uit zouten zoals calciumcloride en natriumchlorides en kan daarnaast dioxines bevatten. 
  • Kamerfilterpers residu (filterkoek): dit type filterkoek bevat zware metalen, dioxines en furanen.

Indien een gesloten transportsysteem of onderdeel van de installatie op overdruk zoals het vliegastransportsysteem lekkage vertoont dan kan biologisch actief stof zich in het gebouw verspreiden en de oorzaak zijn van langdurige blootstelling aan lage concentraties reststoffen.

De gevaren van de verschillende reststoffen zijn afhankelijk van de samenstelling en combinatie van gevaarlijke stoffen hierin. Voor verschillende reststoffen heeft de Vereniging Afvalbedrijven Safety Data Sheets [3] (SDS) laten opstellen waarin de gevaren op een rij zijn gezet. Op basis van deze SDS-bladen stelt elke AEC, BEC en SVI als leverancier van reststoffen zelf specifieke SDS'n op. Voor het aanbrengen van AEC-bodemas in grondwerken is een risicoanalyse bij grondwerk opgesteld. Deze werkzaamheden worden niet in de afvalbranche uitgevoerd en blijven daarom in deze arbocatalogus buiten beschouwing.

Wet- en regelgeving 

Verplichte maatregelen

Indien er bij werkzaamheden in een AEC, BEC of SVI een kans is op blootstelling aan reststoffen dan is het noodzakelijk om onderstaande maatregelen te nemen.

Alle wettelijke verplichtingen

  • Beschrijven gevaarlijke stoffen en maatregelen in RI&E
  • Voorlichten over gevaarlijke (afval)stoffen
  • Geven werkinstructie - vliegasverstopping verhelpen
  • Geven werkinstructie - werkplek schoonmaken

Alle technische maatregelen

  • Bieden goede sanitaire voorzieningen
  • Treffen voorzieningen bedrijfshulpverlening
  • Treffen voorzieningen voor opslag van gevaarlijk afval

Alle organisatorische maatregelen

  • Documenteren gevaarlijke stoffen
  • Minimaliseren aantal blootgestelde werknemers
  • Opstellen plan bedrijfshulpverlening (bhv)
  • Verbieden roken, drinken en eten tijdens werk
  • Indien uit de RI&E een restrisico blijkt: Aanbieden van PAGO gevaarlijke (afval)stoffen

Indien er ná het nemen van alle bovenstaande maatregelen volgens de RI&E toch nog risico op blootstelling is, zijn alle maatregelen in de categorie Persoonlijke beschermingsmiddelen van toepassing:

Persoonlijke beschermingsmiddelen

  • Voorlichten over persoonlijke beschermingsmiddelen
  • Aanbieden persoonlijke beschermingsmiddelen
  • Gebruiken persoonlijke beschermingsmiddelen
  • Gebruiken adembescherming stofblootstelling
Wet en regelgeving 
Arbowet, Arbobesluit en arboregelgeving

Arbeidsomstandighedenwet

  • Artikel 3 Arbowet inzake Arbobeleid
  • Artikel 5 Arbowet inzake Inventarisatie en evaluatie van risico's
  • Artikel 8 Arbowet inzake Voorlichting en onderricht

Arbeidsomstandighedenbesluit

  • Afdeling 1 van hoofdstuk 4 Arbobesluit inzake Gevaarlijke stoffen (art. 4.1 t/m art. 4.7 en art. 4.10a t/m 4.10d)
  • Afdeling 2 van hoofdstuk 4 Arbobesluit inzake Kankerverwekkende of mutagene stoffen en kankerverwekkende processen (art. 4.11 t/m 4.15 en 4.17 t/m 4.20)
  • Hoofdstuk 8 Arbobesluit Paragraaf 1 inzake Persoonlijke beschermingsmiddelen (art. 8.1, 8.2 en 8.3)

Arbeidsomstandighedenregeling

  • Artikel 4.19 en 4.20 Arboregeling inzake Wettelijke grenswaarden
  • Indien blootstelling aan vliegas mogelijk art. 4.19a, 4.20a en 4.20b Arboregeling inzake Voorschriften over het werken met lood

Overige relevante regelgeving

  • GHS-CLP: Classification, Labelling and Packaging of the Globally Harmonized System

Normen, richtlijnen en dergelijke

  • Notitie verantwoording opstellen SDS-bladen [4] voor reststoffen van afvalbedrijven
  • Publicatie CROW 400 Werken in verontreinigde bodem
Meer informatie 
  • Factsheet De Inspectie SZW en de CROW 400-richtlijn [5], Inspectie SZW februari 2019
  • Zie ook Achtergrondinformatie gevaarlijk afval [6]
  • Zie ook Hulpstoffen [7] in de afvalbranche
  • Website van de Nederlandse EU-GHS Helpdesk [8] met alle informatie over de regels van het etiketteren
  • Het Veiligheidsinformatieblad (VIB) ofwel in het engels de (Material) Safety Data Sheet (afgekort tot SDS of MSDS) [3] bevat van gevaarlijke stoffen de informatie over gevaaraanduidingen en voorzorgsmaatregelen
    • De H-codes op het etiket geven de gevaaraanduiding; H is de afkorting van het engels Hazard (=gevaar)
    • De P-codes op het etiket geven de voorzorgsmaatregelen; P is de afkorting van Precaution (=voorzorg)
  • Stoffenmanager.nl [9] biedt een hulpmiddel om de blootstelling aan gevaarlijke stoffen op het werk te beoordelen
  • Niet van toepassing op de afvalbranche: Risicoanalyse 2016 Veilig grondwerk met AEC-bodemas [10] opgesteld door Industox met beheersmaatregelen bij stofblootstelling van de grondwerker bij handmatig graven, kleinschalig machinaal grondverzet en grootschalig verzet met shovel en andere verzetmachines

Selecteer in de tabel een maatregel om te bekijken, of maak een selectie voor een printervriendelijke versie of om als PDF op te slaan.

RisicoMaatregelenArbeidshygiënische Strategie
Reststoffen
Beschrijven gevaarlijke stoffen en maatregelen in RI&E [11]Wettelijke verplichting
 
Bieden adequate sanitaire voorzieningen [12]Wettelijke verplichting
 
Geven werkinstructie [13]Wettelijke verplichting
 
Verbieden roken, drinken en eten tijdens werk [14]Wettelijke verplichting
 
Voorlichten over gevaarlijke (afval)stoffen [15]Wettelijke verplichting
 
Voorlichten over persoonlijke beschermingsmiddelen [16]Wettelijke verplichting
 
Treffen voorzieningen voor bedrijfshulpverlening [17]Technische maatregelen
 
Treffen voorzieningen voor opslag gevaarlijk afval [18]Technische maatregelen
 
Aanbieden PAGO gevaarlijke (afval)stoffen [19]Organisatorische maatregelen
 
Documenteren gevaarlijke stoffen [20]Organisatorische maatregelen
 
Minimaliseren blootstelling werknemers [21]Organisatorische maatregelen
 
Opstellen bhv-plan [22]Organisatorische maatregelen
 
Aanbieden persoonlijke beschermingsmiddelen [23]Persoonlijke beschermingsmiddelen
 
Gebruiken adembescherming stofblootstelling [24]Persoonlijke beschermingsmiddelen
 
Gebruiken persoonlijke beschermingsmiddelen [25]Persoonlijke beschermingsmiddelen
MaatregelenArbeidshygiënische Strategie
Risico Reststoffen
Beschrijven gevaarlijke stoffen en maatregelen in RI&E [11]Wettelijke verplichting
Bieden adequate sanitaire voorzieningen [12]Wettelijke verplichting
Geven werkinstructie [13]Wettelijke verplichting
Verbieden roken, drinken en eten tijdens werk [14]Wettelijke verplichting
Voorlichten over gevaarlijke (afval)stoffen [15]Wettelijke verplichting
Voorlichten over persoonlijke beschermingsmiddelen [16]Wettelijke verplichting
Treffen voorzieningen voor bedrijfshulpverlening [17]Technische maatregelen
Treffen voorzieningen voor opslag gevaarlijk afval [18]Technische maatregelen
Aanbieden PAGO gevaarlijke (afval)stoffen [19]Organisatorische maatregelen
Documenteren gevaarlijke stoffen [20]Organisatorische maatregelen
Minimaliseren blootstelling werknemers [21]Organisatorische maatregelen
Opstellen bhv-plan [22]Organisatorische maatregelen
Aanbieden persoonlijke beschermingsmiddelen [23]Persoonlijke beschermingsmiddelen
Gebruiken adembescherming stofblootstelling [24]Persoonlijke beschermingsmiddelen
Gebruiken persoonlijke beschermingsmiddelen [25]Persoonlijke beschermingsmiddelen

Source URL: https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/risico/reststoffen

Links
[1] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/tags/gezondheid
[2] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/tags/veiligheid
[3] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/documenteren-gevaarlijke-stoffen-en-afval
[4] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/verantwoording-opstellen-sds-reststoffen
[5] https://www.inspectieszw.nl/publicaties/publicaties/2019/02/15/crow-400-richtlijn
[6] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/informatie-gevaarlijk-afval
[7] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/risico/hulpstoffen
[8] http://stoffen-info.nl/onderwerpen/eu-ghs/etiketteren-0/
[9] http://www.stoffenmanager.nl
[10] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/sites/default/files/afvalbedrijven/rapport_industox_2016012_-_va_veilige_ww_aecbodemas_-_def_06-03-2017.pdf
[11] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/beschrijven-gevaarlijke-stoffen-en-maatregelen-in-rie
[12] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/bieden-adequate-sanitaire-voorzieningen
[13] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/geven-werkinstructie
[14] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/verbieden-roken-drinken-en-eten-tijdens-werk
[15] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/voorlichten-over-gevaarlijke-afvalstoffen
[16] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/voorlichten-over-persoonlijke-beschermingsmiddelen
[17] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/treffen-voorzieningen-voor-bedrijfshulpverlening
[18] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/treffen-voorzieningen-voor-opslag-gevaarlijk-afval
[19] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/aanbieden-pago-gevaarlijke-afvalstoffen
[20] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/documenteren-gevaarlijke-stoffen
[21] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/minimaliseren-blootstelling-werknemers
[22] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/opstellen-bhv-plan
[23] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/aanbieden-persoonlijke-beschermingsmiddelen
[24] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/gebruiken-adembescherming-stofblootstelling
[25] https://arbocatalogus-afvalbranche.nl/maatregel/gebruiken-persoonlijke-beschermingsmiddelen