Arbocatalogus Afvalbranche

Dé arbostandaard voor alle bedrijven in de afvalsector!
Overeenstemming tussen werknemers en werkgevers

In- en uitstappen van vrachtauto cabine

Printvriendelijke versieAls e-mail versturenPDF document
Beschrijving van het risico 

Bij het -regelmatig- betreden en verlaten van cabines van vrachtauto's zoals bij de afvalinzameling bestaat er een reële kans op:

  • acuut letsel van enkels, knieën en lage rug
  • fysieke (over)belasting van spieren, gewrichten, pezen, banden en botten
  • artrose van de knie (gonartrose) bij chronische overbelasting

Acuut letsel

  • Bij het in- en uitstappen van een cabine bestaat gevaar voor vallen en struikelen. Zo kan iemand een tree missen, zich verstappen of ergens over struikelen. Dit kan direct tot verwondingen of ander letsel leiden, zoals spierscheuringen, verstuikingen, botbreuken of dergelijke. Ook een kleine oneffenheid van de ondergrond kan leiden tot letsel al dan niet met langdurig ziekteverzuim.

  • Wanneer de afstand tussen treden te groot is, de snelheid van in- of uitstappen te groot is of wanneer iemand uit de cabine springt, is er kans op letsel in de vorm schade aan spieren, banden en pezen van enkels, knieën en lage rug al dan niet met langdurig ziekteverzuim.

Fysieke overbelasting

Bepalend voor het gevaar van fysieke overbelasting is de instaphoogte van de eerste trede van de cabine in combinatie met het gedrag van chauffeur of bijrijder. Bij het dagelijks veelvuldig in- en uitstappen van de cabine is de kans op fysieke overbelasting van spieren, gewrichten, pezen, banden en botten groter naarmate de hoogte van de eerste opstaptrede meer dan 35 cm bedraagt. De kans op fysieke overbelasting neemt toe met:

  1. de frequentie van het in- en uitstappen, dus het aantal keer per uur of per dag, en
  2. het aantal dienstjaren, dus als de handeling gedurende een lange tijd wordt herhaald, en
  3. de risicofactoren uit de cabine springen en overgewicht.

Atrose van de knie (gonartrose)

Vrachtwagenchauffeurs hebben een verhoogd risico op atrose (slijtage) van de knie. De opstaphoogte van de eerste trede van de cabine gecombineerd met de frequentie van het in- en uitstappen van de cabine is mede bepalend voor de mate van slijtage van het kniegewricht. Overmatige slijtage van de knie heet gonartrose. De kans op gonartrose neemt toe met:

  1. de frequentie van het in-en uitstappen, dus het aantal keer per uur of per dag, en
  2. het aantal dienstjaren, dus als de handeling gedurende langere tijd wordt herhaald, en
  3. de risicofactoren uit de cabine springen en overgewicht.

Gonatrose kenmerkt zich door ochtendstijfheid (korter dan 30 minuten), toenemende pijn na belasting, gevoeligheid van het bot van het kniegewricht en (ernstige) bewegingsbeperking. De kans op gonatrose wordt kleiner door de hoogte van de opstaptrede te beperken, net als bij het verminderen van fysieke overbelasting. Het voorkomen van gonartrose valt onder de zorgplicht van de werkgever. Bij het optreden van symptomen van gonatrose meldt de bedrijfsarts dit als beroepsziekte (op basis van de NCvB Registratierichtlijn “D0005 Artrose van de knie (gonartrose)” indien er (gedeeltelijk) een werkgerelateerde oorzaak is.

Beheersmaatregelen

Het bedrijf besteedt aandacht aan het in- en uitstappen van de vrachtwagencabine in de risico-inventarisatie en -evaluatie en geeft hierover voorlichting. Bovendien wordt er instructie gegeven om de zogenoemde 3-punten methode bij zowel het betreden als het verlaten van een vrachtauto cabine toe te passen. Bij de 3-puntsmethode hebben continu drie ledematen continu steun op een cabinetrede en aan de vaste handgrepen. Hierdoor is de kans op letsel of verwonding sterk te verminderen. Naast het beperken van letsel vermindert de 3-puntsmethode ook de kans op fysieke overbelasting en gonartrose. Een aanvullende maatregel is het beperken van de opstaphoogte van de eerste trede van de cabine als deze regelmatig - meerdere keren per uur - wordt betreden. In het geval dat de cabine regelmatig wordt betreden is de hoogte tussen de ondergrond en de eerste trede tussen de 40 en 50 cm, dit afhankelijk van de technische haalbaarheid, met het streven deze afstand zoveel als mogelijk is te beperken tot 40 cm. Ten slotte zijn werknemers in de gelegenheid om deel te nemen aan een PAGO fysieke belasting.

Wet- en regelgeving 

Welke beheersmaatregelen zijn verplicht?

  • Beschrijven in- en uitstappen van vrachtautocabine
  • Geven werkinstructie in- en uitstappen cabines
  • Voorlichten over in- en uitstappen
  • Aanpassen opstaptrede van cabines
  • Aanbieden van PAGO fysieke belasting vrachtwagencabine
Wet en regelgeving 
Meer informatie 
  • Norm NEN NEN-EN 1501-1:2021 (en): Afvalinzamelwagens - Algemene eisen en veiligheidseisen - Deel 1: Langs de achterzijde te beladen afvalinzamelwagens stelt (citaat par. 5.10.2):
    Regardless of all modification the cab shall retain all the safety features provided by the chassis manufacturer for the safe transportation of the operators.
    The height of the first step of the cab entry shall not exceed 600 mm.
    In case of operator's riding in the cab, for easier access to the operator's riding position, a step height of 400 mm should be preferred and the most ergonomic design should be chosen (e.g. low-entry cab, low-floor cab etc.), depending especially on the frequency of access to the cab.

Selecteer in de tabel een maatregel om te bekijken, of maak een selectie voor een printervriendelijke versie of om als PDF op te slaan.

RisicoMaatregelArbeidshygiënische Strategie
In- en uitstappen van vrachtauto cabine
Beschrijven in- en uitstappen van vrachtauto cabine en maatregelen in RI&EWettelijke verplichting
 
Voorlichten over in- en uitstappenWettelijke verplichting
 
Aanpassen opstaptrede van cabinesTechnische maatregelen
 
Aanbieden PAGO fysieke belasting vrachtwagencabineOrganisatorische maatregelen
 
Geven werkinstructie In- en uitstappen cabinesWettelijke verplichting
MaatregelArbeidshygiënische Strategie
Risico In- en uitstappen van vrachtauto cabine
Beschrijven in- en uitstappen van vrachtauto cabine en maatregelen in RI&EWettelijke verplichting
Voorlichten over in- en uitstappenWettelijke verplichting
Aanpassen opstaptrede van cabinesTechnische maatregelen
Aanbieden PAGO fysieke belasting vrachtwagencabineOrganisatorische maatregelen
Geven werkinstructie In- en uitstappen cabinesWettelijke verplichting
randomness