Arbocatalogus Afvalbranche

Dé arbostandaard voor alle bedrijven in de afvalsector!
Goedgekeurd door Inspectie SZW

Biologisch actief stof (I)

Printvriendelijke versieAls e-mail versturenPDF document
Beschrijving van het risico 

Mogelijke blootstelling aan biologisch actief stof treedt op bij het inzamelen van afval. 'Biologisch actief stof' is een verzamelnaam voor deeltjes die in de lucht zweven waaraan zich verschillende componenten kunnen hechten, zoals chemische verbindingen, restanten van micro-organisme (endotoxinen en mycotoxinen) en andere organische oorsprong, en mogelijk levende micro-organismen; micro-organismen zijn bacteriën, virussen, schimmels en gisten. De samenstelling van stof is ondermeer afhankelijk van het type afval en de ouderdom ervan.

De groei van de micro-organismen wordt voornamelijk gestimuleerd door de aanwezigheid van water, voedingsstoffen, en een gunstige temperatuur. Daarnaast spelen tijd, licht, zuurstofgehalte en de zuurgraad een rol. Een belangrijke voorwaarde om aan micro-organismen te worden blootgesteld is dat er een transportmedium aanwezig is. Transportmedia zijn dampen, vloeistofdruppels, vocht, vuil en stof.

De mogelijke momenten waarop tijdens de inzameling blootstelling aan biologische agentia plaats kan vinden zijn:

  • Contact met vuile handen tijdens eten, drinken en roken
  • Het controleren van containers op inhoud
  • Het legen van de containers in de hopperbak
  • Het samenpersen van het afval, waarbij afval (stof) kan wegspringen doordat een vuilniszak open springt
  • Het lossen van afval bij de verwerker waar al een stoffige atmosfeer aanwezig kan zijn
  • Het wassen van het voertuig, waarbij de waternevel voor verspreiding zorgt
  • Contact met het percolaatwater
  • Incidenten met afval, zoals snijden aan glas en scherpe voorwerpen, prikken aan naalden en spijkers en het krijgen van vuil (stof) in de ogen

Vuilniszakken, minicontainers, rolcontainers en de hele vuilniswagen zitten vol met micro-organismen, alleen is de blootstelling afhankelijk of de ontvanger met het vocht, stof of vuil in aanraking komt. Uit onderzoek blijkt dat de belader de hoogste blootstelling ondervindt, gevolgd door de chauffeur/belader die rouleert; een medewerker die alleen chauffeert ondervindt de laagste blootstelling.

Medewerkers worden met name via inademing van stof en in mindere mate via huidopname. Biologisch actief stof moet dus niet in de ademzone voorkomen. Stof dat wordt ingeademd kan effecten in de luchtwegen geven, zoals ontstekingen of allergische reacties. Als het stof op de huid terecht komt, kan het infecties aan de huid veroorzaken en eczeem-achtige klachten geven.

Omdat de mens voor alles dat het lichaam binnendringt natuurlijke afweermechanismen heeft, zal niet elk contact met biologisch actief stof tot gezondheidseffecten leiden. Belangrijke factoren hierbij zijn de hoeveelheid stof, de samenstelling van het stof en de mate waarin deeltjes die aan het stof gehecht zijn ziekmakend vermogen hebben. De kans op gezondheidseffecten is bij werkzaamheden in de buitenlucht lager dan in een ruimte vanwege de vermenging met schone lucht.

Wet en regelgeving 
Meer informatie 
  • Aanpak inhaleerbare allergene stoffen op de werkplek. SER advies 2009
  • Zie ook Matrassen inzamelen en verwerken
  • Zie ook gezondheidskundig adviesrapport over Endotoxinen met een Nederlandstalige samenvatting en de integrale Engelstalige tekst van de publicatie van Health Council of the Netherlands. Endotoxins. Health-based recommended occupational exposure limit. The Hague: Health Council of the Netherlands, 2010; publication no. 2010/04OSH. ISBN 978-90-5549-804-8.
  • Citaat uit AI-blad-9: Biologische agentia (Bron: Bijlage 2, par. 2.7.1 Algemeen):
    Mogelijke blootstelling aan biologische agentia treedt op bij het inzamelen en storten van afval, het repareren en schoonmaken van containers, inzamelauto’s en machines, het sorteren van afval (dit gebeurt soms handmatig), het zeven, verkleinen, opslaan en overslaan van het afval en het verpakken van restproducten. Vanwege de tegelijkertijd aanwezige hoge concentratie stof jaar ophalers, sorteerders enzovoorts aan blootstaan, is de oorsprong van mogelijke klachten van de ademhalingswegen vaak niet goed te achterhalen. Echter: aangenomen mag worden dat blootstelling aan schimmels en bacteriën hierbij een rol speelt.

Selecteer in de tabel een maatregel om te bekijken, of maak een selectie voor een printervriendelijke versie of om als PDF op te slaan.

RisicoMaatregelArbeidshygiënische Strategie
Biologisch actief stof (I)
Beschrijven biologisch actief stof en maatregelen in RI&E
 
Geven werkinstructieWettelijke verplichting
 
Voorlichten over biologisch actief stofWettelijke verplichting
 
Voorlichten over persoonlijke beschermingsmiddelenWettelijke verplichting
 
Vermijden stof aan de bronBronmaatregelen
 
Bieden goede sanitaire voorzieningenTechnische maatregelen
 
Aanbieden vaccinatieOrganisatorische maatregelen
 
Gebruiken werkkledingOrganisatorische maatregelen
 
Minimaliseren aantal blootgestelde werknemersOrganisatorische maatregelen
 
Verbieden roken, drinken en eten tijdens werkOrganisatorische maatregelen
 
Gebruiken adembescherming stofblootstellingPersoonlijke beschermingsmiddelen
 
Gebruiken persoonlijke beschermingsmiddelenPersoonlijke beschermingsmiddelen
MaatregelArbeidshygiënische Strategie
Risico Biologisch actief stof (I)
Beschrijven biologisch actief stof en maatregelen in RI&E
Geven werkinstructieWettelijke verplichting
Voorlichten over biologisch actief stofWettelijke verplichting
Voorlichten over persoonlijke beschermingsmiddelenWettelijke verplichting
Vermijden stof aan de bronBronmaatregelen
Bieden goede sanitaire voorzieningenTechnische maatregelen
Aanbieden vaccinatieOrganisatorische maatregelen
Gebruiken werkkledingOrganisatorische maatregelen
Minimaliseren aantal blootgestelde werknemersOrganisatorische maatregelen
Verbieden roken, drinken en eten tijdens werkOrganisatorische maatregelen
Gebruiken adembescherming stofblootstellingPersoonlijke beschermingsmiddelen
Gebruiken persoonlijke beschermingsmiddelenPersoonlijke beschermingsmiddelen
randomness