Arbocatalogus Afvalbranche

Dé arbostandaard voor alle bedrijven in de afvalsector!
Overeenstemming tussen werknemers en werkgevers

Beschrijven biologische agentia en maatregelen in RI&E

Printvriendelijke versieAls e-mail versturenPDF document
Maatregel naar plaats in de Arbeidshygiënische Strategie: 
Wettelijke verplichting
Beschrijving van de maatregel 

In de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) van het bedrijf vormt de beoordeling van de blootstelling aan biologische agentia een vast onderdeel. Biologische agentia komen voor bij het inzamelen van zowel huishoudelijk afval als bedrijfsafval, bewerken van zowel huishoudelijk afval als bedrijfsafval, in composteerbedrijven, en in diverse ruimten van afvalenergiecentrales.

In de inventarisatie moet in ieder geval worden beschreven om welke soorten micro-organismen het gaat, in welke situaties blootstelling kan plaatsvinden en op welke wijze dit dan kan plaatsvinden. Daarbij gaat het in de eerste plaats om het beoordelen en zo nodig het meten van de blootstelling en vervolgens om het voorkomen of het beperken van de blootstelling. Ook als in het bedrijf geen blootstelling aan biologische agentia voorkomt, wordt dit in de RI&E vastgelegd.

Beoordelen en zo nodig meten concentratie

Op elke werkplek moet de blootstelling beoordeeld en eventueel gemeten worden, zodat kan worden vastgesteld waar en in welke mate werknemers aan biologische agentia worden blootgesteld. Daarbij wordt rekening gehouden met de aard, de mate en de duur van de blootstelling. Bij het beoordelen en meten van de blootstelling aan biologische agentia is het van belang om niet alleen te kijken naar de medewerkers die als gevolg van werkzaamheden stof veroorzaken, maar ook naar alle medewerkers die in de directe omgeving van de stofbron werken. Ook zij worden immers aan dezelfde micro-organismen blootgesteld. Voor het beoordelen van de blootstelling is de inzet van een deskundige (arbeidshygiënist) nodig die de relevante normen hanteert.

Maatregelen

De (stof)blootstelling moet lager zijn dan de wettelijke grenswaarde of, bij het ontbreken van een wettelijke grenswaarde, de grenswaarde die de werkgever vaststelt. Afhankelijk van de beoordeling en eventuele (stof)metingen wordt in de risicobeoordeling bepaald wie waar welke maatregelen neemt. Dit wordt vastgelegd in een plan van aanpak van de RI&E.

De maatregelen moeten worden genomen conform de arbeidshygiënische strategie. Met name als het gaat om aangeleverd afval, zijn bronmaatregelen slechts beperkt mogelijk. Een technische maatregel die vaak in de branche wordt toegepast, is het gebruik van een overdrukcabine met luchtfiltering of sorteercabine. De organisatorische maatregel voorlichten over blootstelling aan biologische agentia wordt altijd genomen. De RI&E verschaft inzicht wanneer het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen verplicht is. 

In het geval van allergene stoffen zoals biologische agentia in composteerbedrijven moet tevens de Aanpak inhaleerbare allergene stoffen op de werkplek (SER advies 2009) worden gevolgd.

De wettelijk verplichte maatregel voorlichten over blootstelling aan biologische agentia wordt altijd genomen. De RI&E verschaft inzicht wanneer het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen verplicht is. Of het aanbieden van een PAGO (periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek, ook wel aangeduid met PMO - preventief medisch onderzoek een verplichte of nuttige maatregel in het kader van gezondheidsbescherming is, wordt in de RI&E vermeld.

Beoogd effect 

Doel is de blootstelling aan biologische agentia in werkruimtes bij verschillende activiteiten en handelingen te beoordelen en daaraan maatregelen te koppelen. Dit is een wettelijke verplichting.

Meer informatie 
  • Zie ook de passage Levensvatbare micro-organismen bij gft-compostering uit RI&E Biologische agentia bij gft-verwerking
  • Specialistische informatie met  grenswaarden voor endotoxinen
  • Norm NEN-EN 481 Werkplekatmosfeer – Definitie van de deeltjesgrootteverdeling voor het meten van de in de lucht zwevende deeltjes.
  • Norm NEN-EN 482 Werkplekatmosfeer - Algemene eisen voor de uitvoering van de procedures voor het meten van chemische stoffen
  • Norm NEN-EN 689 Werkplekatmosfeer - Leidraad voor de beoordeling van de blootstelling bij inademing van chemische stoffen voor de vergelijking met de grenswaarden en de meetstrategie
  • Aanpak allergene stoffen op de werkplek. advies SER, 2009
Wet- en regelgeving 
  • Arbowet art. 5 inzake Inventarisatie en evaluatie van risico's
  • Arbobesluit art. 4.84 Biologische agentia, celculturen en micro-organismen
  • Arbobesluit art. 4.85 Nadere voorschriften risico-inventarisatie en -evaluatie
  • Arbobesluit art. 4.86 Gevolgen categorie-indeling
  • Arbobesluit art. 4.87 Voorkomen van blootstelling; vervangen
  • Arbobesluit art. 4.87a Voorkomen of beperken van blootstelling
  • Arbobesluit art. 4.87b Maatregelen ter voorkoming of beperking van blootstelling aan legionellabacteriën bij het in bedrijf nemen en houden van een luchtbevochtigingsinstallatie en een waterinstallatie
  • Arbobesluit art. 4.89 Hygiënische beschermingsmaatregelen
  • Richtlijn nr. 2000/54/EG (Richtlijn biologische agentia) met bijlagen waarnaar in het Arbobesluit wordt verwezen
randomness